Wykonywanie zawodu kierowcy wiąże się z zagrożeniami wynikającymi z charakteru pracy i wpływu środowiska zewnętrznego, które ze względu na mobilność kierowców nie są w pełni przewidywalne. W efekcie pracownik jest narażony na liczne zagrożenia, w tym na zagrożenia natury biologicznej, które mogą skutkować pogorszeniem stanu zdrowia. Artykuł przedstawia opis przypadku narażenia zdrowia i życia wskutek oddziaływania czynników biologicznych (bakterie Legionella spp.). Na przykładzie zdarzenia wskazano kontrowersje związane z zakażeniem kierowcy bakteriami wówczas, gdy prawdopodobnie korzystał on z czasu wolnego w trakcie wykonywanej pracy. Artykuł zawiera także wskazania co do prewencji niezbędnej do złagodzenia potencjalnych skutków analogicznych zagrożeń.

Ołów to srebrzystoszary, miękki, plastyczny metal. W Unii Europejskiej ołów w postaci proszku, w formie litej oraz nieorganiczne związki ołowiu sklasyfikowano jako Repr. 1A – substancje szkodliwe na rozrodczość. W Polsce największe narażenie zawodowe dotyczy hutnictwa, spawania konstrukcji pokrytych farbami ołowiowymi, odlewnictwa, produkcji akumulatorów, pigmentów, szkła kryształowego oraz obsługi broni i strzelnic. W 2021 r. 1267 osób pracowało w narażeniu na ołów w stężeniach przekraczających wartość NDS, tj. 0,05 mg/m³. Główną drogą wchłaniania ołowiu jest układ oddechowy. W 2020 r. Komitet ds. Oceny Ryzyka (RAC), na wniosek Komisji Europejskiej, przedstawił opinię naukową dotyczącą wartości dopuszczalnych narażenia zawodowego na ołów i jego związki nieorganiczne. Zaproponowano wartość DSB wynoszącą 150 µg Pb/l krwi oraz wartość OEL w powietrzu równą 4 µg/m³. Za skutek krytyczny przyjęto neurotoksyczność (NOAEL 180 µg Pb/l krwi). Przy PbB ≥300 µg/l obserwowano skutki genotoksyczne i podwyższenie ciśnienia krwi. Podkreślono, że obecne propozycje nie chronią przed toksycznością rozwojową. Na podstawie przedstawionego przeglądu piśmiennictwa i przeprowadzonej analizy danych wnioskuje się o wdrożenie w Polsce wartości granicznej narażenia zawodowego i wartości dopuszczalnej w materiale biologicznym (DSB) dla ołowiu określonych w dyrektywie 2024/869. Zaleca się obniżenie NDS do 0,03 mg/m³ (frakcja wdychalna, przeliczona na Pb), z oznakowaniem „nieprogowa substancja reprotoksyczna” od dnia 9 kwietnia 2026 r. Konieczne jest wprowadzenie przypisu: nieprogowa substancja reprotoksyczna oraz oznakowania Ft (Repr. 1A) – substancja o działaniu szkodliwym na rozrodczość.

W artykule przedstawiono metodę oznaczania 1,2-dichloropropanu (1,2-DCP) w powietrzu na stanowiskach pracy. Pobieranie próbek powietrza polega na zatrzymaniu obecnej w powietrzu substancji na węglu aktywnym. Po wymyciu zatrzymanej substancji mieszaniną metanolu i disiarczku węgla analizuje się otrzymane roztwory techniką chromatografii gazowej z detekcją spektrometrii mas. Najmniejsze stężenie 1,2-dichloropropanu, jakie można oznaczyć przedstawioną metodą, wynosi 0,07 mg/m³ (dla próbki powietrza o objętości 3 l). Opracowana metoda oznaczania 1,2-dichloropropanu w powietrzu na stanowiskach pracy została przedstawiona w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Ditlenek siarki (SO2) to nieorganiczny tlenek kwasowy, który występuje w postaci bezbarwnego gazu o charakterystycznym, gryzącym zapachu. Działa toksycznie w następstwie wdychania oraz drażniąco na skórę. Związek ten może powodować uszkodzenie oczu. Ze względu na swoje właściwości chemiczne jest wykorzystywany w przemyśle. Głównym zastosowaniem ditlenku siarki jest otrzymywanie kwasu siarkowego(VI). Związek ten wykorzystuje się również jako reduktor lub katalizator pomocniczy w reakcjach chemicznych. Celem badań było opracowanie metody oznaczania ditlenku siarki do oceny narażenia zawodowego. Opracowana metoda polega na zatrzymaniu ditlenku siarki obecnego na stanowiskach pracy na zaimpregnowanym węglanem sodu filtrze z włókna szklanego, desorpcji wodą dejonizowaną z dodatkiem nadtlenku wodoru i analizie chromatograficznej powstałych w wyniku reakcji jonów siarczanowych. Metoda umożliwia oznaczanie ditlenku siarki na poziomie 1/10 ÷ 2 obowiązującej wartości NDS oraz w zakresie stężeń 1/2 ÷ 2 obowiązującej wartości NDSCh. W tym zakresie stężeń metoda została poddana walidacji zgodnie z wytycznymi zawartymi w normie PN-EN 482. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu i inżynierii środowiska.

Metakrylan 2,3-epoksypropylu (GMA) to organiczny związek chemiczny, który jest bezbarwną cieczą o owocowym zapachu. Związek nie występuje naturalnie w środowisku, jest wytwarzany przez estryfikację kwasu metakrylowego glicydolem. Stosuje się go głównie jako komonomer do produkcji polimerów epoksydowych (używanych jako uszczelniacze dentystyczne lub kleje tkankowe) oraz jako promotor adhezji i komonomer sieciujący w produkcji żywic winylowych i akrylowych (do wytwarzania powłok przemysłowych). Metakrylan 2,3-epoksypropylu wykorzystuje się również do produkcji polimerów epoksydowych, które coraz częściej służą do nowch zastosowań medycznych, takich jak hydrożelowe soczewki kontaktowe czy biomateriały do drukowania 3D. Celem pracy było przygotowanie odpowiednio czułej i selektywnej metody oznaczania metakrylanu 2,3-epoksypropylu w powietrzu na stanowiskach pracy, która umożliwi pomiary stężeń tego związku, a następnie pozwoli na dokonanie oceny narażenia zawodowego. Opracowana metoda polega na adsorpcji par substancji na żywicy XAD-2, desorpcji przy użyciu disiarczku węgla i analizie chromatograficznej tak otrzymanego roztworu. Do badań wykorzystano chromatograf gazowy sprzężony ze spektrometrem mas (GC-MS), wyposażony w polarną kolumnę HP-INNOWAX (o długości 60 m, średnicy 0,25 mm i grubości filmu fazy stacjonarnej 0,50 µm). Wskazania spektrometru mas pracującego w trybie SIM w funkcji stężenia metakrylanu 2,3-epoksypropylu w badanym zakresie stężeń (0,1 ÷ 7,0 µg/ml) mają charakter liniowy. Metoda charakteryzuje się dobrą precyzją i dokładnością, spełnia wymagania normy PN-EN 482 dla procedur dotyczących oznaczania czynników chemicznych. Opracowana metoda oznaczania metakrylanu 2,3-epoksypropylu w powietrzu na stanowiskach pracy została zapisana w postaci procedury analitycznej, którą zamieszczono w załączniku. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.